Μεταξύ των προκλήσεων που αντιμετωπίζει ο κλάδος της ναυτιλίας, περιλαμβάνεται η σταδιακά αυστηρότερη περιβαλλοντική νομοθεσία της ΕΕ και οι οικονομικές απαιτήσεις σχετικά με την απαραίτητη Πράσινη Μετάβαση.
Η «Προσαρμογή στον στόχο του 55%» (Fit for 55) αποτελεί το σύνολο των νέων νομοθετικών προτάσεων και τροποποιήσεων για το κλίμα και την ενέργεια που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιούλιο του 2021. Τα μέτρα αυτά θα βοηθήσουν την ΕΕ να μειώσει τις καθαρές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55% έως το 2030, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990, καθώς και να επιτύχει κλιματική ουδετερότητα έως το 2050.
Το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ ή ETS) της ΕΕ που θεσπίζεται με το νέο νομοθετικό πλαίσιο, επεκτείνεται και στις θαλάσσιες μεταφορές ώστε να καλύπτει τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου από πλοία ολικής χωρητικότητας άνω των 5000 GT, ανεξάρτητα από τη σημαία που φέρουν.
Ειδικότερα, οι ναυτιλιακές εταιρείες θα υποχρεούνται για την παράδοση δικαιωμάτων εκπομπής ρύπων (EUAs) για κάθε τόνο αναφερόμενων εκπομπών θερμοκηπίου CO2, ισοδύναμα με τα ακόλουθα ποσοστά που αναφέρονται για κάθε έτος:
- το 40% των εκπομπών για το 2024
- το 70% των εκπομπών για το 2025
- το 100% των εκπομπών για το 2026 και για κάθε χρόνο στη συνέχεια
Η επέκταση αυτή περιλαμβάνει τις εκπομπές αερίων από ταξίδια πλοίων σε ποσοστό:
- 50% των εκπομπών από πλόες με αναχώρηση από λιμένα κατάπλου υπό/εκτός τη δικαιοδοσία κράτους μέλους και άφιξη σε λιμένα κατάπλου εκτός/υπό της δικαιοδοσίας κράτους μέλους.
- 100% των εκπομπών από πλόες με αναχώρηση από λιμένα κατάπλου υπό τη δικαιοδοσία κράτους μέλους και άφιξη σε λιμένα κατάπλου υπό τη δικαιοδοσία κράτους μέλους.
- 100% των εκπομπών από ελλιμενισμένα πλοία σε λιμένα κατάπλου υπό τη δικαιοδοσία κράτους μέλους.
Την ευθύνη συμμόρφωσης με το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών Ρύπων θα έχει η ναυτιλιακή εταιρεία, δηλαδή ο πλοιοκτήτης ή οποιοσδήποτε οργανισμός ή πρόσωπο -όπως ο διαχειριστής ή ο ναυλωτής γυμνού πλοίου- στο οποίο ο πλοιοκτήτης έχει αναθέσει την ευθύνη της εκμετάλλευσης του πλοίου.
Σύμφωνα με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», όταν την τελική ευθύνη για την αγορά του καυσίμου ή/και την εκμετάλλευση του πλοίου αναλαμβάνει οντότητα πλην της ναυτιλιακής εταιρείας, η ναυτιλιακή εταιρεία δικαιούται, βάσει του εθνικού δικαίου, να ζητήσει την επιστροφή των εξόδων που προκύπτουν από την παράδοση δικαιωμάτων από την οντότητα που είναι άμεσα υπεύθυνη για τις αποφάσεις που επηρεάζουν τις εκπομπές CO2 του πλοίου.
Λύσεις από την Eθνική Τράπεζα
H Eθνική Τράπεζα έχει θέσει ως πρωταρχικό σκοπό να είναι ο άμεσος συνεργάτης των εταιρικών πελατών ώστε να εξασφαλίσει ότι έχουν στην διάθεσή τους όλα τα απαραίτητα εργαλεία προστιθέμενης αξίας, παρέχοντας ολοκληρωμένες λύσεις διαχείρισης αντιστάθμισης του κινδύνου μέσω των προϊόντων που διατίθενται από τη Διεύθυνση Διεθνών Αγορών. Στόχος είναι η επίτευξη όσο το δυνατόν πιο προβλέψιμων χρηματοροών, ώστε να επιδιώκεται η διασφάλιση του προϋπολογισμού του συνολικού λειτουργικού κόστους των εταιρειών που απορρέει από την εφαρμογή της εν λόγω νομοθεσίας. Συγκεκριμένα, υπάρχουν διαθέσιμα τα παρακάτω προϊόντα:
α. Αγορά (Spot) Δικαιωμάτων Εκπομπής Ρύπων (EUA)
Η εταιρεία μπορεί να πραγματοποιήσει αγορά ή πώληση (spot) δικαιωμάτων εκπομπής αερίων (EUA) και να τα πιστωθεί ή χρεωθεί στη μερίδα της στο Ενωσιακό Μητρώο Εκπομπής Αερίων Θερμοκηπίου στο T+2. Τα δικαιώματα εκπομπής ρύπων διατηρούνται στη μερίδα της εταιρείας για όσο χρονικό διάστημα επιθυμεί μέχρι την παράδοσή τους.
