Ο επόμενος ηγέτης της Πολωνίας, ο κεντροδεξιός Donald Tusk που αναμένεται να διοριστεί πρωθυπουργός την επόμενη εβδομάδα, έρχεται ήδη αντιμέτωπος με ένα σκάνδαλο: Το πιθανό απερχόμενο συντηρητικό κόμμα PiS κατηγόρησε το κόμμα του Tusk ότι εξυπηρετεί λομπίστες με το νέο νομοσχέδιο για την αιολική ενέργεια.
Η εν λόγω υπόθεση περιγράφεται ως «turbinegate» και είναι το πρώτο υποτιθέμενο σκάνδαλο της τρίτης κυβέρνησης του Tusk, που ξεσπά πριν καν σχηματιστεί η κυβέρνηση.
Η Πολωνία έχει μερικούς από τους αυστηρότερους κανόνες για την κατασκευή αιολικών πάρκων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και η χαλάρωση των κανόνων οριοθέτησης των επενδύσεων σε αιολικά πάρκα ήταν ένα ορόσημο που πρέπει να ξεπεράσει η χώρα για να ξεκλειδώσει κονδύλια δισεκατομμυρίων ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης της ΕΕ.
Το σχέδιο, που κατατέθηκε στο κοινοβούλιο από τον Συνασπισμό Πολιτών του Tusk (ΚΟ, ΕΛΚ/S&D) και τον κεντρώο Τρίτο Δρόμο (Renew/ΕΛΚ), αφορούσε το πάγωμα των τιμών της ενέργειας, όμως περιελάμβανε επίσης διατάξεις που χαλαρώνουν τη νομοθεσία για την κατασκευή αιολικών πάρκων.
Ανάμεσα στα σημεία διαφωνίας είναι η ελάχιστη απόσταση των ανεμογεννητριών από τα κτίρια, την οποία το σχέδιο περιορίζει, και ο νόμος περί απαλλοτριώσεων. Νωρίτερα φέτος, ο πρόεδρος Andrzej Duda υπέγραψε νόμο ο οποίος επέκτεινε την ελάχιστη απόσταση μεταξύ ανεμογεννητριών και οικιστικών κτιρίων στα 700 μέτρα. Αυτό θεωρήθηκε ως συμβιβασμός μεταξύ του κανόνα για το 10πλάσιο του ύψους μιας ανεμογεννήτριας που ίσχυε πριν και του ορίου των 500 μέτρων που πρότεινε το PiS.
Το όριο των 700 μέτρων είναι αμφιλεγόμενο ωστόσο, καθώς η χερσαία αιολική βιομηχανία και οι περιβαλλοντολόγοι πιστεύουν ότι τα 700 μέτρα είναι μια μεγάλη απόσταση και θα δυσκολέψουν πολύ τον τομέα. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι, σύμφωνα με τον κανόνα των 700 μέτρων, οι περιοχές που είναι δυνητικά διαθέσιμες για αιολικά πάρκα είναι το 50% αυτών που είναι διαθέσιμες σύμφωνα με την πρόταση των 500 μέτρων.
Η πρόταση του Συνασπισμού Πολιτών του Tusk θα επιφέρει μια σειρά από αλλαγές, όπως το να πληρώσει η κρατική ενεργειακή εταιρεία Orlen για τις επιδοτήσεις ενέργειας των νοικοκυριών, ενώ θα μειώσει επίσης τους περιορισμούς στην κατασκευή αιολικών πάρκων στα 300 μέτρα, από τα 700 μέτρα που είναι σήμερα και ακόμη λιγότερο από τα 500 μέτρα που επιθυμούν η βιομηχανία και οι οικολόγοι.
Η παραπάνω πρόταση είναι πολύ μακριά από τις δεξιές πολιτικές του PiS.
Ο Tusk δήλωσε ότι η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα «δεν είναι κάτι που πρέπει να θεωρηθεί ως θυσία των δικών μας συμφερόντων» και κατηγόρησε το PiS ότι «κατέχει» κρατικές εταιρείες ορυκτών καυσίμων, όπως η Orlen.
Τα μέλη του PiS (ECR) με τη σειρά τους κατηγόρησαν την αντιπολίτευση ότι το σχέδιο νόμου έχει γραφτεί από λομπίστες και εξυπηρετεί τα συμφέροντά τους, χωρίς να προσκομίσουν στοιχεία για τους ισχυρισμούς τους.
Η Υπουργός Κλίματος και Περιβάλλοντος Anna Łukaszewska-Trzeciakowska χαρακτήρισε τους προτεινόμενους κανονισμούς «απολύτως απαράδεκτους».
«Το σχέδιο δεν αποκλείει την απαλλοτρίωση […] και περιορίζει τη συμμετοχή του κοινού (στη διαδικασία λήψης αποφάσεων)», έγραψε η Łukaszewska-Trzeciakowska στο X.
Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Paweł Jabłoński προειδοποίησε επίσης τη Δευτέρα ότι το σχέδιο θα οδηγήσει στην εισαγωγή παλαιών ανεμογεννητριών από το εξωτερικό, και πάλι χωρίς καμία απόδειξη.
«Η Πολωνία θα κατακλυστεί από μεταχειρισμένες εισαγόμενες ανεμογεννήτριες [και θα] επωμιστεί το κόστος αποθήκευσης και διάθεσης επικίνδυνων αποβλήτων από ανεμογεννήτριες που είχαν προηγουμένως αξιοποιηθεί από τη Γερμανία και άλλες χώρες. Και όλα αυτά υπό το πρόσχημα του εκσυγχρονισμού», έγραψε στο X.
Ο πρωθυπουργός Mateusz Morawiecki, από την άλλη, εμφανίστηκε με πιο σκληρή ρητορική λέγοντας πως ο προτεινόμενος νόμος εξυπηρετεί «τα λόμπι ξένων συμφερόντων, τα οποία αποσκοπούν στην αφαίμαξη των πορτοφολιών του πολωνικού λαού», χωρίς να δίνει περισσότερες διευκρινήσεις για τον ισχυρισμό του.
«Χωρίς διαβουλεύσεις, αναλύσεις ή προετοιμασία, ο Συνασπισμός Πολιτών και η Πολωνία 2050 θέλουν να τοποθετήσουν γιγαντιαίες ανεμογεννήτριες δίπλα σε πολωνικά σπίτια», πρόσθεσε σε δημοσίευσή του στο X.
Εν τω μεταξύ, καθώς οι πιθανότητες παραμονής τους στην εξουσία μειώνονται καθημερινά, οι πολιτικοί του PiS επινόησαν τη φράση «turbinegate» για την εν λόγω υπόθεση με τον πρώην πρωθυπουργό Morawiecki να το αποκαλεί ως «ένα από τα γιγαντιαία σκάνδαλα των τελευταίων 30 ετών».
Ακόμη και ένα κόμμα εταίρος του Tusk, το αριστερό κόμμα PSL, πήρε αποστάσεις από το σχέδιο, αλλά δεν προέβη σε καταγγελίες για σκάνδαλο ή άσκηση πίεσης.
Ο ηγέτης του, Wladyslaw Kosiniak-Kamysz, υποσχέθηκε ότι η επόμενη κυβέρνηση θα αποφύγει τις απαλλοτριώσεις γης και δήλωσε ότι η ελάχιστη απόσταση θα πρέπει να είναι 500 μέτρα.
Ήταν όμως ξεκάθαρος ότι το νομοσχέδιο πρόκειται να υποστεί αλλαγές: «Πρέπει να βελτιωθούμε εδώ… αυτή είναι η αλλαγή που φέρνουμε, σε σύγκριση με την κυβέρνηση PiS, η οποία θεωρούσε [τον εαυτό της] αλάνθαστο και δεν άκουγε σχόλια».
Η Paulina Hennig-Kloska, αντιπρόεδρος της Πολωνίας 2050 (Renew) με τη σειρά της και μέλος της συμμαχίας του Τρίτου Δρόμου, δήλωσε στο ιδιωτικό ραδιόφωνο ZET τα εξής: «Αυτοί που μπλοκάρουν τον ενεργειακό μετασχηματισμό τα τελευταία οκτώ χρόνια, μειώνοντας ταυτόχρονα την εξόρυξη άνθρακα στην Πολωνία και καθιστώντας μας εξαρτημένους από την εισαγωγή ορυκτών καυσίμων, γεγονός που οδήγησε στην ενεργειακή κρίση, επιτίθενται τώρα στο νόμο μας».
Η αντιπολίτευση ανακοίνωσε επίσης επίσημα ότι το σχέδιο θα είναι ανοικτό σε δημόσια διαβούλευση και τροποποιήσεις, κόβοντας τον αέρα του PiS και τις φήμες για μη διαβούλευση.
Το πρώτο σκάνδαλο του Tusk
Ο Morawiecki έχει ήδη διοριστεί πρωθυπουργός από τον πρόεδρο Andrzej Duda μετά τις εκλογές του Οκτωβρίου. Ωστόσο, το κοινοβούλιο αναμένεται να ψηφίσει για αυτό ην επόμενη εβδομάδα, με τις πιθανότητες να καταφέρει να σχηματίσει πλειοψηφία να μειώνονται όλο και περισσότερο. Αυτό σημαίνει πως είναι πιθανότερο να έρθει στην εξουσία ο συνασπισμός του Tusk, αποτελούμενος από την KO, τον Τρίτο Δρόμο και την Αριστερά (S&D/Αριστερά).
Σύμφωνα με τα τοπικά μέσα ενημέρωσης, η συγκεκριμένη υπόθεση προκάλεσε τριγμούς στο στρατόπεδο του Tusk, ενώ ο ίδιος έγινε έξαλλος, δήλωσε ένας από τους εξέχοντες πολιτικούς της ΚΟ στο πρακτορείο ειδήσεων Interia.
Παρόλα αυτά, απέρριψε το επιχείρημα ότι οι λομπίστες προετοίμασαν το σχέδιο νόμου.
«Ορισμένες πτυχές του σχεδίου πράγματι μοιάζουν με δραστηριότητες λόμπι, αλλά ας το παραδεχτούμε, οι λομπίστες υπήρχαν και θα υπάρχουν», είπε.
Η ιδέα είναι να καταστεί η νομοθετική διαδικασία διαφανής και να εξαλειφθούν τα προβληματικά στοιχεία. «Από αυτή την άποψη, θέλουμε να διαφέρουμε από τους προκατόχους μας», τόνισαν οι πολιτικοί της ΚΟ.
(Euractiv.gr)
