Με τις περικοπές ΑΠΕ να προσεγγίζουν ήδη την επίδοση όλου του προηγούμενου έτους, έντονη ανησυχία επικρατεί στις τάξεις μικρών και μεγάλων εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον κλάδο, αναφορικά με τις προοπτικές οικονομικής βιωσιμότητας ακόμη και των έργων που έχουν ήδη σε λειτουργία. Κι αυτό γιατί, πέρα από το ύψος στο οποίο διαμορφώνονται ήδη οι απώλειες εσόδων, δεν βλέπουν την πολιτεία να δίνει κάποιο «σήμα» για τη λήψη μέτρων που θα μπορούσαν να εγγυηθούν ότι το πρόβλημα δεν θα αποκτήσει μη διαχειρίσιμες διαστάσεις.
Βασικό τέτοιο μέτρο είναι η αποθήκευση, με δεδομένο ότι οι μπαταρίες μπορούν να βελτιώσουν άμεσα τα οικονομικά δεδομένα των έργων – και κυρίως των φωτοβολταϊκών, που πλήττονται περισσότερο. Ωστόσο, η πρόοδος στο θέμα της αποθήκευσης περιορίζεται στους αργόσυρτους ρυθμούς κατασκευής των standalone έργων που έχουν «περάσει» από τους τρεις διαγωνισμούς, καθώς και στις προσκλήσεις για την εγκατάσταση μπαταριών αποκλειστικά με αδειοδοτικά κίνητρα. Προσκλήσεις που, ήδη στην περίπτωση της προσθήκης μπαταριών σε υφιστάμενα φωτοβολταϊκά, απέδειξαν πως δεν μπορούν να φέρουν τα αναγκαία αποτελέσματα, όπως έχει γράψει το energypress.
Σύμφωνα με τα ενδεικτικά στοιχεία της ΡΑΑΕΥ, τα οποία βασίζονται στο εκτιμώμενο Πλεόνασμα Ενέργειας με βάση την επίλυση της Διαδικασίας Ενοποιημένου Προγραμματισμού, οι απορρίψεις «πράσινης» παραγωγής κινούνται ήδη μέσα στο τρέχον έτος στις 895 Γιγαβατώρες. Επομένως, φλερτάρουν ήδη με την επίδοση που προκύπτει για όλο το 2024 από το ίδιο εργαλείο της Ρυθμιστικής Αρχής και η οποία ήταν 900 Γιγαβατώρες. Κάτι που σημαίνει ότι είναι προεξοφλημένο πως το 2025 θα κλείσει με ρεκόρ στις περικοπές.
Όπως έχουν κατά καιρούς δηλώσει οι εμπλεκόμενοι φορείς, αποκλειστική αιτία των περικοπών είναι (και θα συνεχίσει να είναι για κάποια χρόνια) η πλεονάζουσα παραγωγή ΑΠΕ έναντι της ζήτησης. Επομένως, με την ενεργοποίηση των αρνητικών τιμών στην αγορά Εξισορρόπησης, το πλεονασματικό ισοζύγιο προσφοράς και ζήτησης για ηλεκτρική ενέργεια, αναμένεται να «πυκνώσει» και στην εγχώρια DAM τις φορές που αυτή θα διαμορφώνεται σε αρνητικό έδαφος.
Αυτό σημαίνει πως μπορεί να περιοριστούν οι περικοπές λόγω ανακατανομής, ωστόσο κατά βάση για τα έργα με ΣΕΔΠ (Σύμβαση Λειτουργικής Ενίσχυσης Διαφορικής Προσαύξησης) το «ψαλίδι» θα δώσει τη θέση του σε παραγωγή που θα μένει εκτός της αγοράς Επόμενης Ημέρας, λόγω τήρησης των Market Schedule. Κατά συνέπεια, ακόμη κι αν αλλάξει η «φόρμουλα» των απορρίψεων, η απώλεια εσόδων θα συνεχιστεί ακάθεκτη.
Μάλιστα, το ισοζύγιο αυτό αναμένεται να επιδεινωθεί ήδη από φέτος, με δεδομένο ότι οι εκτιμήσεις τοποθετούν στα 2,6 Γιγαβάτ τα νέα έργα που θα τεθούν σε λειτουργία (τόσο με λειτουργική ενίσχυση, όσο και merchant), όπως έχει γράψει το energypress. Την ίδια στιγμή που η ζήτηση δεν δείχνει σημάδια περαιτέρω ενίσχυσης, δημιουργώντας επομένως συνθήκες ολοένα μεγαλύτερης συστημικής υπερδυναμικότητας.
Σε αυτό το πλαίσιο, μικροί και μεγάλοι παραγωγοί ΑΠΕ αναδιαμορφώνουν τα πλάνα τους, ώστε να περιορίσουν το ρίσκο και την οικονομική αιμορραγία. Προς αυτή την κατεύθυνση, οι πιο δραστικές «γραμμές άμυνας» είναι η πώληση έργων και κατά βάση φωτοβολταϊκών. Σύμφωνα με πληροφορίες του energypress, το τελευταίο διάστημα αρκετά έργα (κυρίως cluster μικρομεσαίων φωτοβολταϊκών) έχουν αλλάξει χέρια, υπό τον φόβο των πρώην ιδιοκτητών τους ότι ενδεχομένως δεν θα μπορούν στην πορεία να εξυπηρετήσουν ούτε τα δάνεια για την υλοποίηση των σταθμών. Επίσης, ακόμη και μεγάλοι παίκτες «εξορθολογίζουν» τα σχέδιά τους στις ΑΠΕ, βλέποντας τις απώλειες εσόδων να αυξάνονται, χωρίς από την άλλη να φαίνεται ότι η πολιτεία έχει ως προτεραιότητα να υπάρξουν μέτρα που θα οδηγούν σε κάποιο «ταβάνι» των απωλειών.
«Κάθε μέρα που περνάει χιλιάδες παραγωγοί ΑΠΕ αιμορραγούν, αλλά δεν βλέπουμε να υπάρχει η αίσθηση του επείγοντος από εκείνους που έχουν την ευθύνη των αποφάσεων» είναι η χαρακτηριστική φράση γνωστού στελέχους του χώρου, από τα πολλά που απευθύνονται καθημερινά στο energypress.
Συμβολή στο μετριασμό των οικονομικών απωλειών που διακυβεύει τη βιωσιμότητα των επενδύσεων θα μπορούσε να έχει, ως ένα βαθμό, η αποθήκευση, αν ωστόσο λαμβάνονταν μέτρα ώστε οι εγκαταστάσεις μπαταριών να γίνουν με εμπροσθοβαρή τρόπο και κάλυπταν και τις τρεις σχετικές εφαρμογές – δηλαδή αυτόνομα έργα αποθήκευσης, μονάδες «πίσω από τον μετρητή» σε υφιστάμενα φωτοβολταϊκά, και μπαταρίες στην κατανάλωση.
Ωστόσο, το μόνο δεδομένο αυτή τη στιγμή είναι οι μπαταρίες 900 Μεγαβάτ περίπου των τριών διαγωνισμών, που ωριμάζουν περίπου «στον αυτόματο». Όσον αφορά τις standalone μονάδες, αυτή την περίοδο «τρέχει» μεν η πρόσκληση του ΥΠΕΝ, ωστόσο δεν είναι σίγουρο ούτε το χαρτοφυλάκιο που θα μπορέσει να εξασφαλιστεί με αυτό τον τρόπο, (δεδομένου ότι δεν έχει προβλεφθεί κάποιου είδους στήριξη), ούτε πότε αυτό θα είναι έτοιμο να μπει σε λειτουργία.
Ακόμη πιο γκρίζα είναι η εικόνα στις δύο άλλες εφαρμογές. Η προσθήκη μπαταριών σε ώριμα φωτοβολταϊκά κινήθηκε χαμηλότερα των προσδοκιών, παρά το γεγονός ότι θα έλυνε μία σειρά από προβλήματα (τοπικός κορεσμός, απελευθέρωση ηλεκτρικού «χώρου», μειωμένοι όγκοι εξισορρόπησης). Ως συνέπεια, επιβεβαιώθηκαν στην πράξη απόψεις ειδικών του κλάδου, σύμφωνα με τους οποίους χωρίς ενίσχυση αυτές οι επενδύσεις απλώς «δεν βγαίνουν», παρότι είναι απαραίτητες για το σύστημα και μπορούν να υλοποιηθούν άμεσα.
Χαμηλότερα των προσδοκιών κινείται και η διείσδυση των αποθήκευσης στην κατανάλωση, «όχημα» για την οποία ήταν το πρόγραμμα «Μπαταρίες στις επιχειρήσεις». Όπως έχει γράψει το energypress, το πρόγραμμα δεν συγκεντρώνει το προσδοκώμενο ενδιαφέρον. Σε αυτό το πλαίσιο, αναζητείται πού θα διατεθούν τα σημαντικά κεφάλαια που είναι δεδομένο πως θα περισσέψουν – και τα οποία προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης, που με βάση τα έως τώρα δεδομένα ολοκληρώνεται τον Ιούνιο του 2026.
