Η κυβέρνηση του Ιράν προχώρησε σε μια δραστική κίνηση, υπογράφοντας νόμο που αναστέλλει την συνεργασία της χώρας με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (IAEA), όπως αναφέρουν επίσημα ιρανικά μέσα και διεθνείς πηγές. Η υπογραφή του νόμου από τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν έρχεται σε συνέχεια της ομόφωνης ψήφισης του από το ιρανικό κοινοβούλιο, όπου υπερψηφίστηκε με 221 ψήφους υπέρ και χωρίς καμία αντίθεση.
Ο πρόεδρος Πεζεσκιάν υπογράφει νόμο για περιορισμό επιθεωρήσεων του IAEA σε πυρηνικές εγκαταστάσεις
Η απόφαση αυτή λαμβάνεται σε μια περίοδο έντονων εντάσεων που κορυφώθηκαν μετά από μια σειρά αεροπορικών επιδρομών που πραγματοποίησαν το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες σε σημαντικές πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, όπως οι μονάδες στο Φορντό, Νατάνζ και Ισφαχάν, κατά τη διάρκεια ενός 12ήμερου πολεμικού επεισοδίου τον Ιούνιο του 2025. Το Ιράν απάντησε με επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον ισραηλινών στόχων, ενώ οι ΗΠΑ χαρακτήρισαν τις επιδρομές τους ως «καταστροφικές» για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Η νέα νομοθεσία προβλέπει ότι οι επιθεωρήσεις του IAEA στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις θα επιτρέπονται μόνο με την έγκριση του Ανώτατου Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας του Ιράν, ουσιαστικά περιορίζοντας την πρόσβαση των διεθνών επιθεωρητών. Παράλληλα, το Ιράν εξετάζει την επιβολή απαγόρευσης εισόδου στον επικεφαλής του IAEA, Ραφαέλ Γκρόσι, ο οποίος έχει δεχτεί έντονη κριτική από ιρανικές αρχές για τη στάση του κατά τη διάρκεια των πρόσφατων συγκρούσεων και για την αποδοχή της απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου του IAEA που κατηγορεί το Ιράν για παραβιάσεις των δεσμεύσεών του.
Έντονες διεθνείς αντιδράσεις και καταδίκη των απειλών κατά του επικεφαλής της IAEA, Ραφαέλ Γκρόσι
Η ένταση μεταξύ Ιράν και IAEA έχει βαθιές ρίζες, καθώς το Ιράν κατηγορεί τον οργανισμό για μεροληψία υπέρ των δυτικών χωρών και για την παροχή προφάσεων που οδήγησαν στις επιθέσεις του Ισραήλ. Η απόφαση αναστολής της συνεργασίας αποτελεί μια σημαντική κλιμάκωση στην αντιπαράθεση για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, το οποίο η Τεχεράνη επιμένει ότι είναι αποκλειστικά ειρηνικό, ενώ η Δύση και το Ισραήλ υποστηρίζουν ότι το Ιράν επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικών όπλων.
Οι διεθνείς αντιδράσεις είναι ανησυχητικές, καθώς η απόφαση του Ιράν περιορίζει σημαντικά την ικανότητα του IAEA να παρακολουθεί και να επαληθεύει τις πυρηνικές δραστηριότητες της χώρας, αυξάνοντας τον κίνδυνο μυστικών πυρηνικών προγραμμάτων. Η κατάσταση αυτή ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, που ήδη βρίσκονται σε αδιέξοδο μετά τη διακοπή της συμφωνίας του 2015 για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Η πρόσφατη σύγκρουση Ισραήλ-Ιράν, που προκάλεσε εκατοντάδες θύματα και σοβαρές ζημιές στις πυρηνικές εγκαταστάσεις, επιδείνωσε περαιτέρω την κρίση, με τον Ιράν να δηλώνει ότι διατηρεί το δικαίωμα να προστατεύσει τα συμφέροντα και την κυριαρχία του με κάθε μέσο. Ο πρόεδρος Πεζεσκιάν κατηγόρησε τον Γκρόσι για «καταστροφική» συμπεριφορά, ενώ ευρωπαϊκές χώρες καταδίκασαν τις απειλές εναντίον του διευθυντή του IAEA.
Η διεθνής κοινότητα ανησυχεί για την κλιμάκωση της κρίσης και την αποδυνάμωση της εποπτείας του IAEA
Συνολικά, η κίνηση του Ιράν να αναστείλει τη συνεργασία με τον IAEA σηματοδοτεί μια νέα φάση έντασης στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, με σοβαρές επιπτώσεις για την παγκόσμια ασφάλεια και τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με ανησυχία τις εξελίξεις, καθώς η κατάσταση παραμένει εύθραυστη και η πιθανότητα νέων συγκρούσεων αυξάνεται
