Σκεφτήκατε ποτέ πόσο συχνά ρωτούν τα παιδιά «Γιατί;»;
Ο Donald J. Robertson, γνωστός συγγραφέας και ψυχοθεραπευτής που ειδικεύεται στη Στωική φιλοσοφία, το έχει παρατηρήσει — και όχι απλώς το έχει παρατηρήσει, αλλά το έχει χτίσει γύρω από αυτό ολόκληρη φιλοσοφική θεώρηση.
Με αφορμή το νέο του βιβλίο «Πώς να σκέφτεσαι σαν τον Σωκράτη» (κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Key Books), ο Robertson μιλά για κάτι που μας αφορά όλους — μικρούς και μεγάλους: τη δύναμη του να ρωτάς. Και να μην σταματάς να ρωτάς.
Γιατί τα παιδιά είναι από τη φύση τους φιλόσοφοι;
Σύμφωνα με τον Robertson, δεν χρειάζεται να διδάξουμε στα παιδιά να σκέφτονται φιλοσοφικά. Το κάνουν ήδη. Όλοι έχουμε βρεθεί μπροστά σε εκείνο το ατελείωτο νήμα ερωτήσεων:
«Γιατί ο ουρανός είναι μπλε;»
«Γιατί δεν μπορώ να φάω παγωτό για πρωινό;»
«Γιατί οι μεγάλοι λένε “έτσι είναι τα πράγματα”;»
Αυτή η περιέργεια, λέει ο συγγραφέας, είναι η καρδιά της φιλοσοφίας. Είναι η ίδια προσέγγιση που έκανε τον Σωκράτη να ενοχλεί την Αθηναϊκή ελίτ με τις ερωτήσεις του. Και κάπου εδώ αρχίζει το ενδιαφέρον:
Μήπως μεγαλώνοντας μαθαίνουμε να μη ρωτάμε πια;
Πότε σταματήσαμε να ρωτάμε;
Ο Robertson το λέει ξεκάθαρα:
«Δεν είναι ότι δεν διδάσκουμε στα παιδιά να φιλοσοφούν. Είναι ότι τα αποθαρρύνουμε.»
Τους λέμε «μη ρωτάς» ή «έτσι είναι». Τους ζητάμε να συμμορφωθούν, να μη σκέφτονται πολύ, να μη δημιουργούν “προβλήματα” με τις ερωτήσεις τους. Και κάπως έτσι, αυτή η φυσική φιλοσοφική ορμή χάνεται. Κι όταν πια ενηλικιωθούν, τους κατηγορούμε πως «δεν σκέφτονται αρκετά».
Ειρωνεία, έτσι;
Ο Σωκράτης στη σύγχρονη ζωή
Στο νέο του βιβλίο, ο Robertson δεν μας προτείνει να ντυθούμε με χιτώνες και να τριγυρνάμε στην πλατεία της πόλης ρωτώντας ξένους για την αρετή. Προτείνει όμως να ξαναβρούμε αυτό το πνεύμα – να σκεφτόμαστε κριτικά, να εξετάζουμε τις ιδέες, να μην παίρνουμε τίποτα ως δεδομένο.
Το «Πώς να σκέφτεσαι σαν τον Σωκράτη» είναι στην ουσία ένας οδηγός για μια ζωή με περισσότερη διαύγεια, νοητική δύναμη και συναισθηματική ισορροπία. Μέσα από φιλοσοφικά παραδείγματα, πρακτικές ασκήσεις και σύγχρονες αναφορές, δείχνει πώς μπορούμε να επαναφέρουμε την εσωτερική μας φωνή στην καθημερινότητά μας — κι αυτή η φωνή ξεκινά από ένα απλό «Γιατί;».
Τελικά…
Η ερώτηση δεν είναι «πώς να γίνουμε φιλόσοφοι».
Η ερώτηση είναι: πώς να ξαναγίνουμε παιδιά.
Παιδιά που ρωτούν, αμφισβητούν, σκέφτονται και παρατηρούν τον κόσμο με λαχτάρα. Γιατί, όπως φαίνεται, η φιλοσοφία δεν είναι για λίγους. Είναι για όλους — και ξεκινά από τη στιγμή που αρνούμαστε να δεχτούμε το «έτσι είναι».
Αν αγαπάς τη φιλοσοφία ή απλώς θέλεις να φέρεις περισσότερη συνείδηση στη ζωή σου, τότε το βιβλίο του Robertson είναι ένα καλό σημείο εκκίνησης. Και ποιος ξέρει; Ίσως σε βάλει να ρωτήσεις πράγματα που έχεις ξεχάσει πως σε απασχολούσαν.
Θα το διαβάζατε; Ή μήπως ήδη σκέφτεστε την πρώτη ερώτηση που θα κάνατε στον Σωκράτη;
