Την δυνατότητα της Ελλάδας να πάρει σημαντική θέση στον υπό διαμόρφωση ευρωπαϊκό χάρτη υδρογόνου επιβεβαιώνει νεότερη μελέτη των εταιρειών E3 Modelling και RICARDO για λογαριασμό του Γερμανικού Οργανισμού Διεθνούς Συνεργασίας (GIZ) σε συνέχεια των βασικών συμπερασμάτων που είχε καταλήξει προγενέστερη μελέτη του ΔΕΣΦΑ.
Ειδικότερα, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, η προοπτική παραγωγής «πράσινου» υδρογόνου στην ελληνική επικράτεια και εν συνεχεία, η εξαγωγή του προς την ευρωπαϊκή αγορά και δη την Γερμανία συνιστά βάσιμο σενάριο με τον αστερίσκο, ωστόσο, τόσο της ανωριμότητας της αγοράς με ό,τι αυτό συνεπάγεται, όσο βέβαια και της ωρίμανσης που θα ακολουθήσει στην ελληνική περίπτωση δεδομένου ότι ακόμη η σχετική αγορά βρίσκεται σε πρωτόλειο βαθμό ανάπτυξης. Τα συμπεράσματα της μελέτης παρουσιάστηκαν προ ημερών σε ειδική εκδήλωση στη Γερμανία ενώ βρίσκονται και σε γνώση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Είναι σαφές ότι η όλη συζήτηση πραγματοποιείται στο έδαφος σχεδιασμών σε βάθος χρόνου που δύναται να επιβεβαιωθούν ή να διαψευστούν, ωστόσο, όπως διευκρινίζουν αρμόδιες πηγές, παραμένει «γειωμένη» σε μια πραγματικότητα που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, το υδρογόνο παίρνει και θα πάρει μια θέση στο ενεργειακό μίγμα της χώρας και της Ευρώπης συνολικότερα.
Μάλιστα, όπως προσθέτουν οι ίδιες πηγές, η μελέτη δεν είναι εξαντλητική παρά στέκεται στο κομμάτι της παραγωγής υδρογόνου στην χώρα μας, πράγμα που βέβαια για να προχωρήσει, απαιτείται να υπάρξουν ανάλογες πρωτοβουλίες και βήματα και στο κομμάτι της κατανάλωσης.
Σε κάθε περίπτωση, το εν λόγω σενάριο «μεταφράζεται» σε επενδύσεις κατά μέσο όρο 1,5 δις ευρώ ανά πενταετία το διάστημα 2035-2050, υπογραμμίζοντας την σημασία να υπάρξει εξαρχής ολοκληρωμένος σχεδιασμός που θα προάγει τόσο το κομμάτι της παραγωγής όσο και της κατανάλωσης και της μεταφοράς προκειμένου να μην γίνει ότι συνέβη στα φωτοβολταϊκά. Οι προαναφερόμενες επενδύσεις αφορούν στο σύνολο της εφοδιαστικής αλυσίδας από την παραγωγή ως την κατανάλωση, προσμετρώντας από μονάδες ηλεκτρόλυσης έως αγωγούς μεταφοράς του καυσίμου προς τα κέντρα κατανάλωσης.
Με δεδομένη την εμπειρία από άλλες «πράσινες» τεχνολογίες όσο και από την «πραγματικότητα» του υδρογόνου, η επιτυχημένη και βιώσιμη στρατηγική, προκειμένου να μην πληρωθεί πανάκριβα η τεχνολογία, απαιτεί την παράλληλη ανάπτυξη των «κρίκων» της αλυσίδας. Χρειάζονται, όπως αναφέρεται, προσεκτικά αλλά και επίκαιρα βήματα, ώστε η εθνική στρατηγική να συμπλέει με την διεθνή πραγματικότητα και να μην βρεθεί να ωριμάζει αυτά που αλλού έχουν ωριμάσει προ καιρού.
Πλεονέκτημα και μειονέκτημα
«Οι τιμές που έχουμε σήμερα δεν είναι ανταγωνιστικές για την παραγωγή πράσινου υδρογόνου» αναφέρει σχετικά στέλεχος της αγοράς, διευκρινίζοντας, ωστόσο, ότι αυτό δεν θα πρέπει να αποθαρρύνει τα όποια σχέδια του κλάδου, δεδομένου ότι πρόκειται για ένα περισσότερο δομικό πρόβλημα που χρειάζεται να επιλυθεί.
Σε κάθε περίπτωση, όπως σημειώνουν οι ίδιες πηγές, διέξοδος μπορεί να αναζητηθεί στη σύναψη διμερών συμβάσεων στο πλαίσιο ενός συνολικότερου σχήματος ευνοϊκής μεταχείρισης των μονάδων ηλεκτρόλυσης με προσανατολισμό την στήριξή τους κατά τα πρώτα βήματα ανάπτυξης της αγοράς.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα αιτήματα της αγοράς εστιάζουν περισσότερο σε ελαφρύνσεις από πρόσθετες επιβαρύνσεις (πχ ΥΚΩ, ΕΤΜΕΑΡ, χρεώσεις χρήσης δικτύου) παρά σε σχήματα επιδότησης, που αν και βρίσκονται στα σχέδια της πολιτικής ηγεσίας, εντούτοις, δεδομένο θα πρέπει να θεωρείται ότι δεν θα «αγκαλιάσουν» το σύνολο της αγοράς ή πολύ περισσότερο δεν θα έχουν τις διαστάσεις των σχημάτων στήριξης που εφαρμόστηκαν στους κλάδους των φωτοβολταϊκών και των αιολικών.
Η εγχώρια κατανάλωση
Ως γνωστόν, η εγχώρια αγορά υδρογόνου περιορίζεται σε συγκεκριμένες εφαρμογές που αφορούν κατά κύριο λόγο την ναυτιλία, την αεροπλοΐα, τα διυλιστήρια και κατά ένα μέρος τις βαριές οδικές μεταφορές. Σε κάθε περίπτωση, όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές, τα παραπάνω μπορούν να αποτελέσουν την βάση για την ανάπτυξη των πρώτων μονάδων παραγωγής υδρογόνου με την προοπτική εν συνεχεία, να προκύψουν διαστάσεις οικονομιών κλίμακας, όταν μπουν στην εξίσωση και οι εξαγωγές προς άλλες. Είναι προφανές ότι το σενάριο των εξαγωγών βρίσκεται άμεσα συνυφασμένο με το κομμάτι των υποδομών.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα διυλιστήρια της χώρας (Helleniq Energy και Motor Oil) έχουν ήδη καταρτίσει σχέδια παραγωγής «πράσινου» υδρογόνου, με την συνολικότερη συζήτηση να επεκτείνεται στην «πράσινη» αμμωνία και τα συνθετικά καύσιμα. Άλλωστε, η πρόβλεψη για την εφαρμογή του ETS 2 όπως και οι δεσμευτικοί ευρωπαϊκοί στόχοι για εγχώρια παραγωγή 1-1,5% πράσινων συνθετικών καυσίμων μέχρι το 2030 διαμορφώνει μια στέρεα αρχική βάση για την προώθηση του κλάδου. Το νέο σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Ρύπων προβλέπει φορολογικές επιβαρύνσεις στα συμβατικά καύσιμα, γεγονός που δύναται να αντιστρέψει τις υφιστάμενες ισορροπίες της αγοράς, καθιστώντας τα συνθετικά καύσιμα ανταγωνιστικότερα.
Η εκκρεμότητα του ρυθμιστικού
Σε κάθε περίπτωση, όπως επισημαίνουν πηγές με γνώση των μελετών και των συνολικότερων συζητήσεων που γίνονται, τα αποτελέσματα εμφανίζονται ενθαρρυντικά για την χώρα μας και «δικαιολογούν στο ακέραιο», όπως αναφέρθηκε, την ανάγκη να προχωρήσει άμεσα ο εθνικός σχεδιασμός για την ωρίμανση της εν λόγω αγοράς τόσο στο κομμάτι της παραγωγής όσο και στο κομμάτι της κατανάλωσης.
Ως γνωστόν, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, στο πλαίσιο των υποχρεώσεων που απορρέουν από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, προετοιμάζει σχετικό νομοσχέδιο που θα περιλαμβάνει το ρυθμιστικό πλαίσιο για το υδρογόνο με τις διατάξεις να αφορούν σε πρώτη φάση το γενικό περίγραμμα της αγοράς, αφήνοντας σε δεύτερο χρόνο την κανονικοποίηση ειδικότερων ζητημάτων.
Σε «πρώτη ανάγνωση», εκπρόσωποι της αγοράς κρίνουν σε θετική κατεύθυνση το draft που τέθηκε σε «κλειστή διαβούλευση», επισημαίνοντας ωστόσο την ανάγκη να ξεπεραστούν καθυστερήσεις και άμεσα να προχωρήσει η διευθέτηση των κρίσιμων παραμέτρων που θα κρίνουν κιόλας τα «πρώτα βήματα» τόσο για την παραγωγή όσο και για την δημιουργία αγοράς κατανάλωσης «πράσινου» υδρογόνου.
Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, μιας και έχουν επέλθει αλλεπάλληλες αλλαγές στο σχεδιασμό του ΥΠΕΝ τους τελευταίους μήνες με την αλλαγή της πολιτικής ηγεσίας, η νομοθέτηση προγραμματίζεται για τον Ιούνιο, όντας «σε συνάρτηση» με το 7ο αίτημα πληρωμής του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
