Το επιτυχημένο βιβλίο της Λετισιά Κολομπανί «Η πλεξούδα» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη, μεταφρασμένο από τον Γιάννη Στρίγκο (1962-2025) -ένας φόρος τιμής στο θάρρος και τη δύναμη των γυναικών, ανεβαίνει, για πρώτη φορά, σε μορφή παράστασης, σε σκηνοθεσία και θεατρική προσαρμογή Κυριακής Σπανού, στο Θέατρο Μεταξουργείο [Ακαδήμου 14, Αθήνα].
Οι τρεις ηρωίδες -που ερμηνεύουν οι Παναγιώτα Βλαντή, Γιασεμί Κηλαηδόνη, Χρύσα Βακάλη, ζουν σε διαφορετικά μήκη και πλάτη της γης, ανήκουν σε διαφορετικά κοινωνικά στρώματα, πιστεύουν σε διαφορετικές θρησκείες. Δεν γνωρίζονται μεταξύ τους μα κινούνται, χωρίς να το ξέρουν, πάνω σε κοινούς άξονες· σε εκείνους που πηγαίνουν κόντρα στη βία, στον εξευτελισμό της ανθρώπινης υπόστασης, στην περιθωριοποίηση, στην αμφισβήτηση, στο μίσος, στον ρατσισμό, στην περιφρόνηση. Είναι μόνες μα τολμούν να σηκώσουν το βλέμμα ψηλά και να πιστέψουν στον εαυτό τους, διεκδικώντας τα όνειρά τους, επιζητώντας την ελευθερία τους, λυτρώνοντας την ψυχή τους.
Η Κυριακή Σπανού μίλησε μαζί μας.
Τι σας ώθησε στη θεατρική μεταφορά του μυθιστορήματος της Κολομπανί;
«Πρόκειται για ένα υπέροχο μυθιστόρημα· και όταν μου το πρότειναν η Γιασεμί Κηλαηδόνη και η Άννα Βαγενά, είπα αμέσως ναι. Με συγκίνησε το ανακουφιστικό συναίσθημα που διατρέχει το βιβλίο· ότι δεν είμαστε μόνοι σ’ αυτόν τον πλανήτη. Σε μια εποχή κατακερματισμού, αποσύνδεσης και απομόνωσης των ανθρώπων που μας οδηγεί στην απελπισία, “Η Πλεξούδα” φωτίζει αυτά που μας συνδέουν. Ανοίγει το βλέμμα μας στην ενσυναίσθηση, υπογραμμίζοντας ότι καθετί που απολαμβάνουμε ή χρησιμοποιούμε στην κάθε μέρα μας, είναι αποτέλεσμα της εργασίας ανθρώπων, ανθρώπων που φέρουν τις ιστορίες τους, τα τραύματά τους, τις χαρές τους, τις απώλειές τους, τις ελπίδες τους. Πίσω από κάθε αντικείμενο, κάθε υπηρεσία, υπάρχουν άνθρωποι με τις πληγές τους, τις χαρές τους, τους ενθουσιασμούς τους και τις αποτυχίες τους που τις κουβαλάνε κάθε πρωί όταν πηγαίνουν στη δουλειά τους. Αυτή η θαλπωρή της παρουσίας των ανθρώπων και των ιστοριών τους μεγεθύνεται όταν βρεθούμε ανήμποροι ή ασθενείς. Η σπουδαία Καναδή δικηγόρος του βιβλίου “σώζεται” από αυτό που προσφέρει η Ινδή ηρωίδα και φτιάχνει η Ιταλίδα. Μια ανθρώπινη αλυσίδα που πρέπει να προστατεύουμε και να συνειδητοποιούμε την ύπαρξή της».
Τρεις παράλληλες γυναικείες ιστορίες, εκτυλίσσονται σε διαφορετικά σημεία του κόσμου· ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση στη θεατρική προσαρμογή του βιβλίου;
«Αναρωτήθηκα, βέβαια, πώς θα μεταφερθεί στη σκηνή ένα κείμενο που διατρέχει τρεις ηπείρους -Ασία, Ευρώπη, Αμερική- και τις ζωές τριών γυναικών, που τις ακολουθούμε σε μια μεγάλη χρονική διάρκεια της ζωής τους. Αυτός ο μεγάλος ορίζοντας της αφήγησης ήταν μια μεγάλη πρόκληση. Επέλεξα να είναι όλο το έργο αποτέλεσμα της συνέργειας των τριών performer με έναν συνδυασμό χορικότητας αλλά και διάκρισης των τριών ρόλων. Οι τρεις ηθοποιοί δημιουργούν όλα τα περιβάλλοντα του έργου και αυτό απαιτεί “κοινή ανάσα”, συντονισμό και γενναιοδωρία επί σκηνής· και πιστεύω ότι το έχουν πετύχει. Ο σκηνικός χειροποίητος χώρος της Ολυμπίας Σιδερίδου, είναι αφαιρετικός, μέσα στην αντίληψη ενός installation και επιτρέπει στις ηθοποιούς να τον ζωογονήσουν. Αφήνω χώρο για τη φαντασία του θεατή και σκηνική δύναμη στις ηθοποιούς να περνάνε από την αφήγηση στην αναπαράσταση».
Πώς προσεγγίσατε σκηνοθετικά τη γυναικεία δύναμη, χωρίς να πέσετε σε εύκολους συμβολισμούς ή διδακτισμό;
«Ό,τι αυθεντικά μιλάει για τον κόσμο γύρω μας, δεν είναι διδακτικό. Μια γυναίκα συγγραφέας δημιουργεί γυναικείους μη-ηρωικούς χαρακτήρες που, όμως, διαθέτουν τη δύναμη της διακινδύνευσης και του ανοίγματος σε δυνατότητές που αγνοούσαν. Κοιτάξτε, κάθε παράδειγμα που ενδυναμώνει είναι καλοδεχούμενο. Δεν πρόκειται για διδαχή μιας αυθεντίας, αλλά πολύ περισσότερο για μοίρασμα χειρονομιών που υπάρχουν γύρω μας. Ας μη φοβόμαστε ότι κάθε θετικό είναι διδακτικό. Ας ανοίξουμε το βλέμμα μας στην καλοσύνη που περνάει δίπλα μας. Μη γελιόμαστε, δεν μας ανέθεσε κανένας τον ρόλο να αναμετριόμαστε μόνο με την αιωνιότητα. Μπορώ να πω με βεβαιότητα, ότι υπάρχουν δίπλα μας, αυτοί οι ταπεινοί άγγελοι, τη στιγμή που τους χρειάζεσαι. Μια καθαρίστρια, μια αποκλειστική… Αυτή η μαγική πλεξούδα του έργου που σώζει, αν και προέρχεται από την πιο απροσδόκητη δωρήτρια».
Το έργο μιλά για γυναίκες που αντιστέκονται στη βία, τον ρατσισμό και την περιθωριοποίηση. Πόσο επίκαιρη θεωρείτε την «Πλεξούδα» στο σημερινό κοινωνικό τοπίο;
«Δε θα μιλήσω με τους όρους του επίκαιρου. Η “Πλεξούδα” είναι, απλά, αναγκαία σήμερα. Γνωρίζω για το glamour της καταστροφής και το “ντεμοντέ” της καλοσύνης σήμερα… Αλλά η “Πλεξούδα” δείχνει, με την επιτυχία του βιβλίου, ότι ευτυχώς οι άνθρωποι πορεύονται έστω και σιωπηλά, αλλιώς».
Πώς επηρέασε τη σκηνοθετική σας ματιά η μακρόχρονη εμπειρία σας στη διδασκαλία θεάτρου στο ΑΠΘ;
«Τη σκηνοθετική μου ματιά την επηρέασαν παραστάσεις και άνθρωποι· ο Βασίλης Παπαβασιλείου -που έφυγε πρόσφατα, με το “Ελβίρα Ζουβέ” και το “Πίστη Αγάπη Ελπίδα”, το “Όνειρο Καλοκαιρινής Νύχτας” του Robert Lepage, η Πίνα Μπάους, η Complicite, η ποίηση του Σεφέρη, η ζωγραφική… Αυτός ο μαγικός κόσμος της τέχνης και το θάμβος του, με οδηγούν στις σκηνοθεσίες μου».
Υπάρχει κάποιο σημείο της παράστασης που σας συγκινεί ιδιαίτερα, κάθε φορά που το βλέπετε στη σκηνή;
«Με συγκινεί ιδιαίτερα ο αποχωρισμός της Ινδής από την κόρη της, την πρώτη μέρα του σχολείου, και το μέλλον που “βλέπει” σ’ αυτό το τεράστιο βήμα μέχρι την αυλή του σχολείου. Μου φέρνει στο νου, την ιστορία της μητέρας μου και το τεράστιο βήμα που έκανε εκείνη για να μορφωθεί στη μεταπολεμική Ελλάδα, ξεκινώντας από το πάμφτωχο νησί της Ικαρίας».
Πιστεύετε ότι το θέατρο μπορεί ακόμα να λειτουργήσει ως χώρος ενδυνάμωσης και αφύπνισης, ειδικά για τις γυναίκες;
«Οι γυναίκες αγαπούν το θέατρο και γι’ αυτό τις αγαπάει κι αυτό. Αυτή η τέχνη του θεάτρου, των ζωντανών σωμάτων που πάλλονται κάθε βράδυ, είναι από μόνης της χώρος ενδυνάμωσης της κοινότητας και της συνύπαρξης, ιδιαίτερα για τις γυναίκες που παραμένουν ο πρώτος στόχος της βίας, με όλες της τις μορφές».
Ταυτότητα Παράστασης
«Πλεξούδα» της Λετισιά Κολομπανί
Παίζουν (με αλφαβητική σειρά): Χρύσα Βακάλη, Παναγιώτα Βλαντή, Γιασεμί Κηλαηδόνη
Μετάφραση: Γιάννης Στρίγκος
Σκηνοθεσία – Θεατρική προσαρμογή: Κυριακή Σπανού
Σκηνογράφος: Ολυμπία Σιδερίδου
Ενδυματολόγος: Βασιλική Σύρμα
Σχεδιασμός φωτισμών: Μελίνα Μάσχα
Μουσική επιμέλεια: Νείλος Καραγιάννης
Βοηθός σκηνοθέτη: Μαρία Πιακουλάκη
Φωτογραφίες: Άννα Μαρία Πετροπούλου
Διεύθυνση παραγωγής: Τζίνα Παπαδοπούλου
Παραγωγή: Μεταξουργείο ΑΜΚΕ
Η ΠΛΕΞΟΥΔΑ | Εισιτήρια online!
Προπώληση: https://t.ly/u8cUO
Διάρκεια: 100’ (χωρίς διάλειμμα)
Το βιβλίο «Πλεξούδα» της Λετισιά Κολομπανί κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ https://bit.ly/4rXuq77
Η παράσταση ανεβαίνει με την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού.
