Απλούστερους και στοχευμένους κανόνες κρατικών ενισχύσεων σχεδιάζει η Ευρωπαϊκή Ένωση σε μια προσπάθεια να ενθαρρύνει τις επενδύσεις καθαρής τεχνολογίας και να ενισχύσει τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα της περιοχής έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο εκτελεστικός βραχίονας του μπλοκ, πρόκειται να αποκαλύψει το Clean Industrial Deal στις 26 Φεβρουαρίου, εντός των πρώτων 100 ημερών από τη νέα θητεία της.. Σύμφωνα με προσχέδιο του συγκεκριμένου εγγράφου, λεπτομέρειες του οποίου αποκαλύπτει το Bloomberg News, η πρωτοβουλία αυτή θα συνοδεύεται από ένα νέο πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων. Το πλαίσιο θα καθορίζει πώς τα κράτη μέλη μπορούν να σχεδιάσουν μέτρα για να υποστηρίξουν τους διπλούς στόχους, αφενός την απαλλαγή από τις εκπομπές άνθρακα και αφετέρου την καλύτερη τοποθέτηση της βιομηχανίας έναντι των παγκόσμιων αντιπάλων.
Το σχέδιο αυτό, το οποίο συζητείται καθώς η ΕΕ παλεύει με πεισματικά υψηλές τιμές ενέργειας, θέτει στη διάθεση των κρατών μελών επιχορηγήσεις, φορολογικά πλεονεκτήματα, επιδοτούμενα δάνεια και άλλα εργαλεία. Στόχος είναι να επιταχυνθεί η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να εξασφαλιστεί η επαρκής παραγωγική ικανότητα καθαρών τεχνολογιών.
Σύμφωνα με το προσχέδιο, το οποίο μπορεί να αλλάξει πριν από την επίσημη έγκρισή του, για την προσέλκυση περισσότερων ιδιωτικών κεφαλαίων από επενδυτές που αποστρέφονται τον κίνδυνο, όπως τα συνταξιοδοτικά ταμεία και οι ασφαλιστές, οι νέοι κανόνες θα προσφέρουν στα κράτη μέλη τη δυνατότητα απομάκρυνσης του κινδύνου από επενδύσεις σε χαρτοφυλάκια ή έργα.
Οι εθνικές κυβερνήσεις θα μπορούν επίσης να θεσπίσουν φορολογικά κίνητρα με τη μορφή ταχείας απόσβεσης για την απόκτηση περιουσιακών στοιχείων καθαρής τεχνολογίας.
Οι προϋποθέσεις για επενδύσεις
Τα έργα που θα πληρούν τις προϋποθέσεις για επενδυτική ενίσχυση περιλαμβάνουν την παραγωγή βιοκαυσίμων, βιοαερίου, ανανεώσιμων καυσίμων μη βιολογικής προέλευσης και αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και ώριμων τεχνολογιών όπως ηλιακή, αιολική και υδροηλεκτρική ενέργεια. Το πλαίσιο θα περιλαμβάνει λεπτομερή κριτήρια για τη χορήγηση της ενίσχυσης.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα κράτη μέλη θα μπορούσαν επίσης να βοηθήσουν τη βιομηχανική απαλλαγή από τον άνθρακα με τη μορφή επενδύσεων σε εξοπλισμό δέσμευσης άνθρακα.
Οι έξι θεματικοί πυλώνες
Όπως αποκάλυψε πρόσφατα στο POLITICO ανώτερος αξιωματούχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η νέα αυτή στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη βιομηχανική απαλλαγή από τις εκπομπές άνθρακα θα περιστρέφεται γύρω από έξι θεματικούς «πυλώνες» που θα κυμαίνονται από τις τιμές της ενέργειας και τα ζητήματα του εργατικού δυναμικού έως την ανακύκλωση και το εμπόριο.
Ο αξιωματούχος, μιλώντας ανώνυμα καθώς αναλύει πολιτικές που εξακολουθούν να βρίσκονται υπό διαπραγμάτευση, ανέφερε ότι οι έξι θεματικοί τομείς περιλαμβάνουν την ενεργειακή ασφάλεια και τις τιμές ενέργειας, χρηματοδότηση, ανακύκλωση και κρίσιμες πρώτες ύλες, εργασία και δεξιότητες, κύριες αγορές και παγκόσμια δράση.
Οι προκλήσεις των υψηλών τιμών ενέργειας
Οι υψηλές τιμές ενέργειας στην ΕΕ —σε σχέση με άλλες προηγμένες οικονομίες— δυσκολεύουν τις εταιρείες του μπλοκ να ανταγωνιστούν τους ξένους ανταγωνιστές. Η Επιτροπή σκοπεύει να δημοσιεύσει ένα «σχέδιο δράσης» για την προσιτή ενέργεια παράλληλα με τη συμφωνία για την καθαρή βιομηχανία.
Υπενθυμίζεται, ότι κατά τη διάρκεια της ομιλίας της στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβό, η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σημείωσε ότι οι υποδομές θα βρίσκονται στο επίκεντρο του ενεργειακού σχεδίου.
«Όχι μόνο πρέπει να συνεχίσουμε να διαφοροποιούμε τα ενεργειακά μας αποθέματα και να επεκτείνουμε τις καθαρές πηγές παραγωγής, [αλλά] πρέπει επίσης να κινητοποιήσουμε περισσότερο ιδιωτικό κεφάλαιο για να εκσυγχρονίσουμε τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και τις υποδομές αποθήκευσης», είπε. «Πρέπει [επίσης] να συνδέσουμε καλύτερα τα καθαρά ενεργειακά μας συστήματα με χαμηλές εκπομπές άνθρακα. Όλα αυτά θα είναι μέρος ενός νέου σχεδίου που θα παρουσιάσουμε τον Φεβρουάριο».
Ο κύκλος της χρηματοδότησης
Όσον αφορά τη χρηματοδότηση, η Επιτροπή πρέπει να χαράξει έναν περίπλοκο κύκλο: Αν και δεν μπορεί να προδικάσει την έκβαση των υψηλού κινδύνου διαπραγματεύσεων για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, πολλές εταιρείες και χώρες αναμένουν ενίσχυση της χρηματοδότησης για βιομηχανίες που αντιμετωπίζουν προβλήματα.
Όσον αφορά την ανακύκλωση και τις κρίσιμες πρώτες ύλες, η Επιτροπή θα προτείνει νόμο περί κυκλικής οικονομίας το επόμενο έτος για την αντιμετώπιση των ελλείψεων πόρων και τη μείωση της σπατάλης.
Σχετικά με την εργασία και τις δεξιότητες, η επικεφαλής της ΕΕ για το κλίμα και τον ανταγωνισμό, Teresa Ribera, μίλησε εκτενώς —αν όχι λεπτομερώς— για τη σημασία των στοιχείων κοινωνικής πολιτικής στο Clean Industrial Deal.
Σε πρόσφατη εκδήλωση, αποκάλυψε ότι η ανάπτυξη του Clean Industrial Deal «απαιτεί σκέψη όσον αφορά τις δεξιότητες, το εργατικό δυναμικό και τις ευκαιρίες εργασίας».
Εξήγησε μάλιστα ότι: «Πολλά από τα προβλήματα που βιώνουμε αυτή τη στιγμή… μπορεί να συνδέονται με το γεγονός ότι υπάρχουν πολλοί Ευρωπαίοι που πιστεύουν ότι τα θεσμικά όργανα δεν ενδιαφέρονται γι’ αυτά. Ότι μιλάμε για επιχειρηματικές ευκαιρίες αλλά δεν μιλάμε για κοινωνικές δυσκολίες. Αυτό είναι πολύ, πολύ σημαντικό».
Όσον αφορά την ανακύκλωση και τις κρίσιμες πρώτες ύλες, η Επιτροπή θα προτείνει νόμο περί κυκλικής οικονομίας το επόμενο έτος για την αντιμετώπιση των ελλείψεων πόρων και τη μείωση της σπατάλης.
Οι πρωτοπόρες αγορές
Με τις πρωτοπόρες αγορές, η Επιτροπή αναφέρεται σε μέτρα που δημιουργούν ζήτηση για προϊόντα απανθρακοποιημένα, όπως ο καθορισμός ποσοστώσεων. Ένα παράδειγμα θα ήταν η επιβολή ορισμένου ποσοστού φιλικών προς το κλίμα υλικών στις δημόσιες συμβάσεις.
Ο Επίτροπος για το κλίμα της ΕΕ Wopke Hoekstra είπε στους ευρωβουλευτές στην επιτροπή βιομηχανίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τον περασμένο μήνα ότι για να βοηθήσουμε τόσο τις αναδυόμενες όσο και τις παραδοσιακές βιομηχανίες, «πρέπει να διασφαλίσουμε ότι θα βρούμε πρωτοπόρες αγορές» καθώς και να μειώσουμε τη γραφειοκρατία.
Όσον αφορά το διεθνές στοιχείο της Καθαρής Βιομηχανικής Συμφωνίας, η Ριμπέρα υπογράμμισε ότι η Επιτροπή θα καταλήξει σε έναν συνδυασμό διπλωματίας και εμπορικών μέτρων.
«Συνδέεται ξανά με την πρόσβαση σε πρώτες ύλες, με την ανάπτυξη σχέσεων με [άλλες] χώρες … για να διασφαλιστούν ασφαλείς αλυσίδες αξίας», είπε. «Αλλά επιστρέφει επίσης στις εμπορικές σχέσεις και το φαινόμενο καθρέφτη… όταν επενδύουμε στο εξωτερικό και όταν ανοίγουμε τις αγορές μας σε ξένους επενδυτές».
Οι διμερείς εμπορικές συμφωνίες
Οι λεγόμενες κατοπτρικές ρήτρες στις διμερείς εμπορικές συμφωνίες απαιτούν οι εισαγωγές από την άλλη χώρα να «αντανακλούν» τα αυστηρά περιβαλλοντικά και παραγωγικά πρότυπα της ΕΕ.
«Δεν μπορούμε να σκεφτούμε να δημιουργήσουμε μια καθαρή βιομηχανική συμφωνία και να [κατασκευάσουμε] περισσότερα στην Ευρώπη και ταυτόχρονα να μην χρησιμοποιήσουμε πλήρως τις εξωτερικές πολιτικές και τις ικανότητές μας», είπε χαρακτηριστικά η Ριμπέρα.
