Τα plug-in ηλιακά συστήματα, γνωστά και ως πάνελ του… «μπαλκονιού», γνωρίζουν μια εκρηκτική ανάπτυξη στην Ευρώπη, καθώς επιτρέπουν τη γρήγορη και εύκολη αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας, χωρίς περίπλοκες εγκαταστάσεις ή σημαντικές επενδύσεις.
Όπως τονίζει σε πρόσφατη έκθεσή της η SolarPower Europe, η ηλιακή ενέργεια γνωρίζει άνθηση σε όλη την Ευρώπη και τον κόσμο, ξεπερνώντας τις παραδοσιακές εγκαταστάσεις σε στέγες και τα μεγάλης κλίμακας ηλιακά πάρκα. Τα πάνελ μπορούν πλέον να φαίνονται κατά μήκος των δρόμων και των σιδηροδρόμων και πάνω από βοσκοτόπια και περιβόλια . Η πιο πρόσφατη τάση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ονομάζεται ηλιακά συστήματα plug-in.
Τα μικρά αυτά ηλιακά συστήματα, γνωστά και ως σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής μπαλκονιών ή μίνι ηλιακά συστήματα, έχουν σχεδιαστεί για εύκολη εγκατάσταση από τους χρήστες σε μπαλκόνια, τοίχους, στέγες και κήπους. Συνήθως αποτελούνται από μία ή δύο ηλιακές μονάδες που μπορούν να συνδεθούν σε μια γειωμένη οικιακή πρίζα.
Σύμφωνα με την έκθεση η αγορά των plug-in φωτοβολταϊκών (PV) συστημάτων στην Ευρώπη γνωρίζει σημαντική ανάπτυξη. Αυτά τα συστήματα γίνονται όλο και πιο δημοφιλή ως απάντηση στην αύξηση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας.
Εκτιμάται ότι ηλιακά αυτά συστήματα μπορούν να καλύψουν έως και το 25% της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας ενός νοικοκυριού
Η έκθεση αναφέρει ότι σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, τα plug-in ηλιακά συστήματα μπορούν να καλύψουν έως και το 25% της ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας ενός νοικοκυριού. Επιπλέον, ενισχύουν την ενεργειακή ανεξαρτησία, εκδημοκρατίζουν την παραγωγή ενέργειας και συμβάλλουν στη μείωση των μηνιαίων λογαριασμών.
Ακόμα χαμηλότερο το κόστος
Στη Γερμανία, ένα σετ με μία μονάδα 400 Watt, που στο παρελθόν κόστιζε μεταξύ 300 και 500 ευρώ, μπορεί τώρα να αγοραστεί με 200 ευρώ. Τα πιο προηγμένα συστήματα με μπαταρίες μπορεί να κοστίζουν έως και 1.500 ευρώ, σύμφωνα με την έκθεση.
Η Γερμανία είναι ηγέτιδα στον αριθμό των σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στο… μπαλκόνι. Στα τέλη του 2024, υπήρχαν περίπου 780.000 τέτοια συστήματα εγγεγραμμένα στη χώρα, αλλά ο αριθμός θα μπορούσε να ανέλθει σε τέσσερα εκατομμύρια, καθώς πολλοί μικροσταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας παραμένουν μη εγγεγραμμένοι, σύμφωνα με την έκθεση.
Η έκθεση υπογραμμίζει επίσης την αυξημένη χρήση συστημάτων αποθήκευσης μικρών μπαταριών με χωρητικότητες που κυμαίνονται από μία έως πέντε κιλοβατώρες, επιτρέποντας την αποθήκευση πλεονάζουσας ενέργειας. Μόνο στη Γερμανία, ο αριθμός των μικρών μπαταριών με χωρητικότητα κάτω των δύο κιλοβατώρων αυξήθηκε 24 φορές μεταξύ 2023 και 2024.
Η Ευρώπη χρειάζεται καλύτερη ρύθμιση για τα plug-in ηλιακά συστήματα
Ένα από τα κύρια πλεονεκτήματα των plug-in ηλιακών συστημάτων είναι η προσιτή τιμή και η ευκολία εγκατάστασης τους. Μπορούν επίσης να μεταφερθούν εύκολα όταν μετακινούνται, καθιστώντας τα κατάλληλα για ενοικιαζόμενα διαμερίσματα και προσωρινές κατασκευές. Η επένδυση σε τέτοια συστήματα αποδίδει εντός δύο έως έξι ετών, ανάλογα με το μέγεθος του συστήματος, το τοπικό ηλιακό δυναμικό και τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
Ωστόσο, η έκθεση υπογραμμίζει επίσης ορισμένες προκλήσεις. Λόγω του μικρού τους μεγέθους και της συχνά μη βέλτιστης τοποθέτησης, αυτά τα συστήματα δεν μπορούν να καλύψουν πλήρως τις ενεργειακές ανάγκες ενός νοικοκυριού. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει ακόμη εγκρίνει έναν ενιαίο κανονισμό για αυτά τα συστήματα, που οδηγεί σε διαφορετικούς κανόνες σε διάφορες χώρες.
Οι κανονισμοί
Οι χώρες θεσπίζουν κανονισμούς για τη νομιμοποίηση και την τυποποίηση των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής στο μπαλκόνι
«Είναι σημαντικό, με την άνοδο της plug-in ηλιακής ενέργειας, η Ευρώπη χρειάζεται σαφή πρότυπα προϊόντων και συνεπείς οδηγίες εγκατάστασης για να διασφαλίσει την ασφάλεια, τη συμβατότητα με το δίκτυο και την εμπιστοσύνη των καταναλωτών», δήλωσε η Lia Le Penuaisic, project manager για την έκθεση.
Ωστόσο, η SolarPower Europe υπογραμμίζει ότι, με την αυξανόμενη αγορά για τα ηλιακά συστήματα plug-in, οι ευρωπαϊκές χώρες αρχίζουν να εισάγουν νέους κανονισμούς για τη νομιμοποίηση και την τυποποίησή τους. Το Βέλγιο αναμένεται να νομιμοποιήσει τα plug-in ηλιακά συστήματα τον Απρίλιο του 2025, ενώ η Γερμανία έχει ήδη απλοποιήσει τις διαδικασίες εγγραφής.
Η γερμανική ρυθμιστική αρχή VDE σχεδιάζει να υιοθετήσει το πρώτο επίσημο πρότυπο για τα plug-in ηλιακά προϊόντα έως το τέλος του 2025, το οποίο θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως βάση για ευρύτερους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, σημειώνει η έκθεση.
Οι προσπάθειες της Κομισιόν
Η ενεργειακή κρίση που πυροδότησε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία αναγκάζει την Κομισιόν να πιέσει για μαζική, «ταχεία ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας» σε μια προσπάθεια απελευθέρωσης από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα.
Σήμερα, αρκετές χώρες της ΕΕ διαθέτουν χωρητικότητα περίπου ενός κιλοβάτ —περίπου δύο ηλιακά πάνελ— ανά άτομο. Η Ολλανδία προηγείται με 1,4 κιλοβάτ ανά κάτοικο, ακολουθούμενη από κοντά η Γερμανία με 1,2 κιλοβάτ.
«Το πρώτο κύμα ηλιακής ενέργειας έλαβε χώρα στα μέσα της δεκαετίας του 2000», εξηγεί στο europeandatajournalism.eu ο Raffaele Rossi, επικεφαλής του τμήματος πληροφοριών αγοράς στον βιομηχανικό όμιλο Solar Power Europe. «Οι χώρες άρχισαν να εισάγουν τιμολόγια τροφοδοσίας, όπου πληρώνεστε για την ηλεκτρική ενέργεια που διοχετεύετε στο δίκτυο». Αυτό πυροδότησε αξιοσημείωτη ανάπτυξη σε πρωτοπόρες χώρες όπως η Γερμανία, η Ελλάδα, το Βέλγιο, η Ισπανία, η Ιταλία και η Γαλλία.
Ωστόσο, το υψηλό κόστος της ηλιακής τεχνολογίας κράτησε τους περισσότερους ιδιοκτήτες σπιτιών μακριά, λέει ο Rossi. Όμως, στα χρόνια που μεσολάβησαν, οι τεχνολογικές ανακαλύψεις μείωσαν το παγκόσμιο κόστος εγκατάστασης κατά σχεδόν 90%.
Με την πρόσθετη ώθηση που προκλήθηκε από την παγκόσμια ενεργειακή κρίση, η ηλιακή δυναμικότητα της ΕΕ διπλασιάστηκε μεταξύ 2021 και 2024.
Η ηλιακή αγορά πρόκειται τώρα να υπερβεί τους στόχους ηλιακής ενέργειας των χωρών της ΕΕ για το 2030 . Η πρόσφατη ανάλυση της Solar Power Europe δείχνει ότι όλα τα μέλη της ΕΕ εκτός από τρία πιθανότατα θα επιτύχουν τους στόχους τους εγκαίρως, με είκοσι να έχουν προγραμματιστεί να επιτύχουν ή να υπερβούν τους στόχους τους πριν από το 2030.
Σε αυτήν την αλλαγή συμβάλλουν οικιστικές εγκαταστάσεις μικρής κλίμακας σε μπαλκόνια και στέγες, που αντιπροσωπεύουν το ένα τέταρτο της συνολικής ηλιακής δυναμικότητας της ΕΕ.
Ενώ οι τιμές έχουν πέσει, η χρήση ηλιακής ενέργειας απαιτεί ακόμη σημαντικές προκαταβολικές επενδύσεις.
Κάνοντας την ηλιακή ενέργεια εφικτή για όλους
Δεν μπορούν όλοι να αντέξουν οικονομικά το αρχικό κόστος. «Πρέπει να επικεντρωθούμε ιδιαίτερα σε ευάλωτα νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα», δήλωσε η Seda Orhan, Διευθύντρια Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο Climate Action Network Europe, μια συλλογή ΜΚΟ που υποστηρίζουν βιώσιμες πολιτικές για το κλίμα και την ενέργεια. «Αυτά είναι τα μέρη της κοινωνίας που δεν έχουν εμπλακεί στην ενεργειακή μετάβαση».
Η ΕΕ προτρέπει τα κράτη μέλη να βοηθήσουν τους πολίτες να κάνουν τη μετάβαση, χαλαρώνοντας τους κανονισμούς και παρέχοντας οικονομική υποστήριξη, ειδικά για χαμηλότερα εισοδήματα. Τα κράτη μέλη προσεγγίζουν το ζήτημα με διάφορους τρόπους.
Εκεί που οι πολίτες πληρώνουν λιγότερα για ηλιακή
Τουλάχιστον εννέα ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας, έχουν μειώσει τους συντελεστές ΦΠΑ στις πωλήσεις και την εγκατάσταση ηλιακών πάνελ. Αυτό θα πρέπει να οδηγήσει σε άμεση μείωση της τιμής για τους καταναλωτές αντί για επιστροφές εξόδων που μπορεί να οδηγήσει σε περίπλοκες διαδικασίες υποβολής αιτήσεων.
Σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι κυβερνήσεις προσφέρουν επίσης άμεση χρηματοδότηση στους πολίτες που επενδύουν στην ηλιακή ενέργεια, αν και τα ποσά και οι συνθήκες ποικίλλουν δραματικά.
Η Ουγγαρία προηγείται με γενναιόδωρες επιδοτήσεις, που καλύπτουν έως και τα δύο τρίτα του κόστους ηλιακών πάνελ για τους ιδιοκτήτες κατοικιών, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούν συγκεκριμένες απαιτήσεις και επενδύουν επίσης στην αποθήκευση ενέργειας. Η Σουηδία ακολουθεί μια διαφορετική προσέγγιση με το πρόγραμμα «Grön Teknik», το οποίο προσφέρει απλούστερη έκπτωση 20% με ελάχιστη γραφειοκρατία.
Ευνοϊκά δάνεια και φορολογικά κίνητρα
Πολλές κυβερνήσεις και τράπεζες προσφέρουν επίσης δάνεια χαμηλού επιτοκίου για ηλιακές εγκαταστάσεις, με την περιοχή της Βαλλονίας του Βελγίου να παρέχει ακόμη και επιλογές μηδενικού επιτοκίου για νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα.
Επιπλέον, οι ιδιοκτήτες κατοικιών μπορούν να διεκδικήσουν σημαντικές εκπτώσεις φόρου εισοδήματος για τις ηλιακές επενδύσεις τους στην Ισπανία και την Ιταλία, ενώ η Γερμανία και η Σουηδία μειώνουν τους φόρους στην ηλεκτρική ενέργεια που πωλείται στο δίκτυο.
Η επιτυχία του όλου εγχειρήματος θα εξαρτηθεί από μια ισχυρή ηλιακή υποδομή. Σύμφωνα με τη στρατηγική της ΕΕ για την ηλιακή ενέργεια, αυτό περιλαμβάνει εκπαίδευση αρκετών εργαζομένων για την κατασκευή, εγκατάσταση και συντήρηση συστημάτων ηλιακής ενέργειας, καθώς και εκσυγχρονισμό του ευρωπαϊκού δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας για τη διαχείριση της αύξησης των αποκεντρωμένων πηγών ενέργειας από ηλιακές εγκαταστάσεις.
Οι λύσεις αποθήκευσης ενέργειας είναι επίσης βασικές.
