Η χούντα της Μιανμάρ έχει μαχητικά αεροσκάφη, άρματα μάχης και 300.000 στρατιώτες, όμως ένας μικροκαμωμένος, αδύνατος γιατρός είναι αυτός που τρομάζει περισσότερο το καθεστώς. Το έγκλημά του; Μοιράζει φυλλάδια και δημοσιεύει βίντεο στο Facebook.
Από το στρατιωτικό πραξικόπημα του 2021, ο Tayzar San πρωταγωνίστησε της ειρηνικής αντίστασης στη δικτατορία του στρατηγού Μιν Αούνγκ Χλάινγκ. Όταν οι διαδηλώσεις στις οποίες πρωτοστάτησε κατεστάλησαν βίαια από το καθεστώς αποφάσισε να οργανώνει μικρές «αντάρτικες» διαδηλώσεις, με τη συμμετοχή λίγων φίλων, διανέμοντας φυλλάδια για την προώθηση της ιδέας της ελευθερίας.
Ουσιαστικά χρησιμοποιεί αυτές τις μικρές διαμαρτυρίες και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να αμφισβητήσει το καθεστώς ενόψει των ερχόμενων εκλογών που θεωρούνται σκηνοθετημένων από τη χούντα για να νομιμοποιήσει την εξουσία της.
Εμφανίζεται ξαφνικά στους δρόμους της πόλης Μανταλέι, και μετά εξαφανίζεται το ίδιο ξαφνικά. Οι στρατηγοί τον μισούν: υπάρχουν αφίσες με το πρόσωπό του καθώς έχει προκηρυχθεί αμοιβή για την παράδοσή του ύψους 20 εκατομμυρίων κιάτ, που ισοδυναμεί με το μέσο εισόδημα μερικών ετών για μια φτωχή οικογένεια.
«Αν δεν μπορούν να τιμωρήσουν αυτούς που θέλουν, τιμωρούν τους γύρω τους», σχολίασε ο Tayzar San, μέσω Zoom, από το ασφαλές καταφύγιο όπου κρύβεται. «Αλλά αυτό δεν κάνει τον κόσμο να τους φοβάται. Αν η χούντα δεν επρόκειτο να τους πυροβολήσει, θα έβγαζα εκατομμύρια ανθρώπους στους δρόμους σε ένδειξη διαμαρτυρίας».
Οι εκλογές
Στο μεταξύ πλησιάζει η ημερομηνία διεξαγωγής εκλογών στη χώρα. Στο τέλος του Δεκεμβρίου, σχεδόν πέντε χρόνια μετά το πραξικόπημα που ανέτρεψε την δημοκρατικά εκλεγμένη ηγέτιδα Αούνγκ Σαν Σου Κι, η Μιανμάρ θα διεξαγάγει εκλογές για τον σχηματισμό μιας νέας, θεωρητικά πολιτικής κυβέρνησης. Οι στρατηγοί παρουσιάζουν τις εκλογές ως μέρος προσπάθειας για να τερματιστεί η εμφύλια ένοπλη σύρραξη και εξέλιξη που είχαν στο μυαλό τους εξαρχής – να «αποκαταστήσουν» δηλαδή τη δημοκρατία, η οποία, όπως ισχυρίζονται, υπονομεύτηκε από την απάτη της Σου Κι στις εκλογές του 2020.
Οι ανεξάρτητοι παρατηρητές πάντως δεν είδαν απάτη αλλά σαρωτική της νίκη. Βλέπουν επίσης τις προφανείς, κατάφωρες αδυναμίες της εκδοχής της δημοκρατικής διαδικασίας της χούντας.
Η Σου Κι, και πολλοί από τους δημοκρατικά εκλεγμένους πολιτικούς που την υποστήριξαν, βρίσκονται στη φυλακή. Το κόμμα της, ο Εθνικός Σύνδεσμος για τη Δημοκρατία, ο οποίος κέρδισε το 82% των εδρών το 2020, διαλύθηκε από την κυβέρνηση, αφού αρνήθηκε να αναγνωρίσει την εξουσία του.
Τα 57 κόμματα που είναι υποψήφια στις εκλογές είναι ως επί το πλείστον μικρά. Και φυσικά κανένα δεν μπορεί να ανταγωνιστεί το Κόμμα Ένωσης Αλληλεγγύης και Ανάπτυξης (USDP), το κοινοβουλευτικό όχημα των ενόπλων δυνάμεων της Μιανμάρ, Tatmadaw.
Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, η χώρα μαστίζεται από έναν εμφύλιο πόλεμο μεταξύ της χούντας και της χαλαρής συμμαχίας αντάρτικων στρατών και δημοκρατικών ομάδων αντίστασης που ελέγχουν μεγάλο μέρος της χώρας.
Οι εκλογές θα διεξαχθούν σε τρία στάδια αργότερα αυτόν τον μήνα και τον επόμενο μήνα, αλλά ακόμη και με αυτό το χρονοδιάγραμμα, εκατομμύρια από τα 51,3 εκατομμύρια πολίτες της Μιανμάρ δεν θα έχουν καμία ευκαιρία να ψηφίσουν.
«Το αποτέλεσμα που θα δούμε δεν αμφισβητείται καθόλου», σχολιάζει ο Ρίτσαρντ Χόρσι του think tank International Crisis Group. «Έρχεται ηχηρή νίκη του USDP και συνέχιση της στρατιωτικής κυριαρχίας με μια λεπτή πολιτική επίστρωση».
Τα «πλοκάμια» της αντίστασης
Το ερώτημα δεν είναι αν οι εκλογές είναι δίκαιες, αλλά αν η χούντα μπορεί να τη γλιτώσει. «Η ατμόσφαιρα στη Γιανγκόν είναι απόλυτη εξάντληση», λέει ο Ντέιβιντ Μάθισον, ανεξάρτητος αναλυτής της Μιανμάρ, που εδρεύει στην Ταϊλάνδη. «Με τις εκλογές η χούντα προσπαθεί να πείσει τους ανθρώπους που είναι εξαντλημένοι ότι τα πράγματα αλλάζουν… Θα την παρουσιάσουν ως πολιτική κυβέρνηση… Είναι μια προσπάθεια να κατευνάσουν τον κόσμο, να πουν: δεν είναι τέλειο, και ξέρουμε ότι δεν είναι. Αλλά όλοι θα προσποιηθούμε να είναι νόμιμο και θα προχωρήσουμε. Και τα μέρη της χώρας που δεν θα συμμορφωθούν, θα έχουν ως απάντηση αεροπορικές επιδρομές και αντεπίθεση».
Άνθρωποι όπως ο Tayzar San αγωνίζονται ενάντια σε αυτή την τάση προς την αναγκαστική αποδοχή της χούντας. Υπάρχουν αμέτρητες μικρές ομάδες της αντιπολίτευσης σε όλη τη χώρα, οργανωμένες σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, από ανθρώπους που μπορεί να μην έχουν καν συναντηθεί ποτέ αυτοπροσώπως.
Μία από αυτές τις ομάδες στη Γιανγκόν ονομάζεται Χταπόδι, έχοντας πάρει το όνομά της από το έξυπνο ζώο που έχει παντού πλοκάμια.
«Οι άνθρωποι δεν είναι ηλίθιοι — καταλαβαίνουν ότι αυτές οι ψεύτικες εκλογές είναι μια παγίδα», λέει ο ηγέτης της ομάδας, Κο Γιάι Μπαουέλ (που σημαίνει Κύριος Χταπόδι). «Όλοι το γνωρίζουν αυτό, αλλά δεν μπορούν να κάνουν τίποτα επειδή είναι τόσο κουρασμένοι και αντιμετωπίζουν τόσες πολλές καθημερινές δυσκολίες. Πρέπει να θυμούνται ότι αυτή η δυσκολία έχει μια αιτία — το πραξικόπημα. Ακόμα και μια σύντομη πρόταση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να τους κάνει να θυμηθούν τι πραγματικά συμβαίνει».
Ένας από τους λόγους της απήχησης αυτών των ομάδων είναι η μανία με την οποία τις έχει καταπιέσει η χούντα. Οι κάτοικοι της Μανταλέι και της Γιανγκόν αναφέρουν αυξημένους ελέγχους από την αστυνομία στα κινητά τηλέφωνα και επιπλήξεις ατόμων που έχουν εφαρμογές VPN που τους επιτρέπουν να χρησιμοποιούν αποκλεισμένους ιστότοπους όπως το Facebook.
Τον Σεπτέμβριο, ανακοίνωσε μάλιστα έναν νόμο που ποινικοποιεί τη «διατάραξη» των εκλογών, προβλέποντας την ποινή του θανάτου. Τουλάχιστον 95 άτομα έχουν κατηγορηθεί βάσει του νόμου, για αδικήματα όπως το like σε επικριτική ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Τον Σεπτέμβριο, ο Yan Naing Kyi Win, 25 ετών, και η Aung Ye Htut, 23 ετών, καταδικάστηκαν σε 49 χρόνια καταναγκαστικά έργα ο καθένας για ανάρτηση αφισών κατά των εκλογών στη Γιανγκόν. Ο 19χρονος φίλος τους, Ma Ya Min Thet, καταδικάστηκε σε 42 χρόνια φυλάκιση.
Αυτές δεν είναι οι ενέργειες μιας κυβέρνησης που είναι σίγουρη για τη λαϊκή της απήχηση. «Η χούντα γνωρίζει ότι παρά την καταστολή, η αντίθεση απέναντί της στις καρδιές των ανθρώπων εξακολουθεί να είναι τόσο ισχυρή», λέει ο Tayzar San. «Ξέρουν ότι το 95% των ανθρώπων μισεί αυτή την κατάσταση. Προσπαθούν να προσποιηθούν ότι τα πράγματα είναι φυσιολογικά στις πόλεις – αλλά το ξέρουν».
Με πληροφορίες από Sunday Times
