Η Ελλάδα καταγράφει σταθερά τις υψηλότερες απώλειες ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με το κόστος αυτής της αναποτελεσματικότητας να μετακυλίεται απευθείας στους καταναλωτές. Σύμφωνα με μελέτη του CEER (Συμβουλίου των Ευρωπαίων Ρυθμιστών Ενέργειας), οι συνολικές απώλειες στο ελληνικό δίκτυο ανέρχονται σε 11,4%, τη στιγμή που ο μέσος όρος στην Ε.Ε. διαμορφώνεται σε μόλις 5,5%. Αντίστοιχα ή και υψηλότερα επίπεδα απωλειών εμφανίζουν μόνο χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως το Κόσοβο, η Αλβανία και το Μαυροβούνιο. Αντίθετα, στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες η τάση είναι πτωτική, χάρη σε συστηματικές επενδύσεις και αυστηρότερους κανόνες λογοδοσίας.
Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνεται και από την Οριστική Εκκαθάριση της Αγοράς Εξισορρόπησης για το Α’ εξάμηνο του 2022. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, οι συνολικές απώλειες στη Χαμηλή Τάση ανήλθαν σε 17,42% επί της πραγματικής καταναλωθείσας ενέργειας. Το συνολικό κόστος αυτών των απωλειών εκτιμάται σε περίπου €750 εκατ., με την Ενέργεια Κανονικοποίησης – δηλαδή την ενέργεια που δεν έχει μετρηθεί αλλά απαιτείται λογιστικά για την εξισορρόπηση – να αντιστοιχεί σε περίπου 22% αυτού του ποσού.
Ο ΕΣΠΕΝ (Ελληνικός Σύνδεσμος Προμηθευτών Ενέργειας) έχει καταθέσει συγκεκριμένες και τεκμηριωμένες προτάσεις προς τη ΡΑΑΕΥ, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και τον ΔΕΔΔΗΕ, ζητώντας αλλαγές στο μοντέλο επιμερισμού του κόστους. Ο Σύνδεσμος προτείνει το πρόσθετο και απρόβλεπτο κόστος της Ενέργειας Κανονικοποίησης να καλύπτεται από το ρυθμιζόμενο έσοδο του Διαχειριστή, όπως ήδη συμβαίνει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες (π.χ. Ιταλία). Παρ’ όλα αυτά, μέχρι σήμερα το αίτημα του ΕΣΠΕΝ δεν έχει εισακουστεί και καμία λύση δεν έχει δοθεί για το κρίσιμο ζήτημα του Α’ εξαμήνου του 2022.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η πρόταση του ΕΣΠΕΝ βραχυπρόθεσμα αφορά την κάλυψη ενός μικρού μόνο μέρους του συνολικού κόστους, δηλαδή της Ενέργειας Κανονικοποίησης που αντιστοιχεί περίπου στο 22% του συνόλου. Μακροπρόθεσμα, για την ουσιαστική αντιμετώπιση του προβλήματος, ο ΔΕΔΔΗΕ θα πρέπει να αναλαμβάνει πλήρως το κόστος όλων των απωλειών. Παράλληλα, θα πρέπει να καθορίζεται ανώτατο «αποδεκτό» επίπεδο απωλειών, βάσει ευρωπαϊκού δείκτη αναφοράς (benchmark), το οποίο θα περιορίζει το ποσοστό των απωλειών που ο Διαχειριστής επιτρέπεται να μετακυλίει στην αγορά – πρακτική που ακολουθείται ήδη στην πλειονότητα των ευρωπαϊκών χωρών.
Την ίδια στιγμή, ο ΔΕΔΔΗΕ προγραμματίζει επενδύσεις ύψους περίπου €1,2 δισ. έως το 2030 για τον εκσυγχρονισμό του δικτύου και την εγκατάσταση έξυπνων μετρητών. Ωστόσο, ο ίδιος ο Διαχειριστής εκτιμά ότι οι απώλειες θα μειωθούν μόλις κατά 20% μετά την ολοκλήρωση των επενδύσεων. Με άλλα λόγια, ακόμα και το 2030, οι απώλειες στην Ελλάδα αναμένεται να διατηρηθούν σε επίπεδα άνω του 9%, παραμένοντας πολύ πάνω από τον ευρωπαϊκό στόχο.
Η σημερινή κατάσταση εντείνει την αβεβαιότητα και στρεβλώνει τον ανταγωνισμό στη λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Οι προμηθευτές αδυνατούν να προϋπολογίσουν με αξιοπιστία το πραγματικό κόστος προμήθειας, γεγονός που οδηγεί σε έναν λιγότερο ανταγωνιστικό κλάδο, με λιγότερες επιλογές και υψηλότερα κόστη για τους τελικούς καταναλωτές.
Το πρόβλημα είναι διαρθρωτικό και απαιτεί άμεσες παρεμβάσεις. Όσο το θεσμικό πλαίσιο επιτρέπει στον Διαχειριστή να μετακυλίει τα κόστη χωρίς πραγματική λογοδοσία, η Ελλάδα θα συνεχίσει να υστερεί σε σχέση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες.
